เมื่อวันที่ 9 - 11 กรกฎาคม 2569 นางปรีดา คงแป้น กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ประชุมหารือร่วมกับภาคีเครือข่ายในการจัดทำข้อสรุป ตลอดจนแนวทางในการแก้ไขปัญหาที่เป็นรูปธรรมแก่ชุมชนชาวเลอูรักลาโว้ยในพื้นที่เกาะลันตา จังหวัดกระบี่ ภายใต้โครงการคลินิกสิทธิมนุษยชนเพื่อแก้ไขปัญหาสิทธิมนุษยชนในพื้นที่ภาคใต้ จัดโดย สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติพื้นที่ภาคใต้ (สำนักงาน กสม. พื้นที่ภาคใต้) ร่วมกับสถาบันส่งเสริมการบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยทักษิณ และภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง ณ โรงแรมกระบี่ ฟร้อนท์เบย์ รีสอร์ท อำเภอเมืองกระบี่ จังหวัดกระบี่

          โดยในวันที่ 10 กรกฎาคม 2569 ได้มีการเปิดเวทีระดมความคิดเห็นจากภาคีเครือข่าย โดยมีกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ เป็นประธานเปิดการประชุม พร้อมด้วยเจ้าหน้าที่สำนักงาน กสม. พื้นที่ภาคใต้ ซึ่งเวทีดังกล่าวได้รับความร่วมมือจาก ผู้แทนหน่วยงานภาครัฐ ได้แก่ ผู้แทนจังหวัดกระบี่ ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดกระบี่ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดกระบี่ กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง กรมเจ้าท่า สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) นิคมสร้างตนเองท้ายเหมือง จังหวัดพังงา การประปาส่วนภูมิภาค จังหวัดกระบี่ หน่วยงานปกครองส่วนท้องถิ่น และด้านการศึกษาในพื้นที่ เป็นต้น ภาคประชาสังคม ได้แก่ ผู้แทนมูลนิธิชุมชนไท สภาประชาชนภาคใต้ เครือข่ายชาวเลชาติพันธุ์ภาคใต้ ภาคธุรกิจ อาทิ กลุ่มกระบี่โกกรีน และผู้ประกอบการในพื้นที่ ตลอดจนเครือข่ายชาวเลอูรักลาโว้ยเกาะลันตา เพื่อร่วมกันให้ข้อมูล ความเห็น ข้อเสนอแนะและแนวทางแก้ไขปัญหาอย่างมีส่วนร่วมในประเด็นปัญหาสิทธิมนุษยชนในมิติต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับความเป็นอยู่ของชาวเลอูรักลาโว้ยในอำเภอเกาะลันตา ทั้งในเชิงองค์รวมและรายกรณี ซึ่งปัจจุบันชาวเลกำลังประสบกับความท้าทายของความไม่มั่นคงในวิถีชีวิตและความเจริญทางเศรษฐกิจ

          ที่ประชุมฯ ได้หารือเกี่ยวกับการจัดทำข้อตกลงชุมชนหรือ ร่างธรรมนูญชาติพันธุ์อูรักลาโว้ยเกาะลันตา พุทธศักราช 2569 เพื่อเป็นกฎกติกาในการปกครองตนเอง การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ และการสืบสานมรดกทางวัฒนธรรม โดยมุ่งหวังให้เป็นพยานหลักฐานเชิงประจักษ์ทางนิติศาตร์ ตลอดจนเป็นเครื่องมือทางสังคมในการรองรับการประกาศเป็นพื้นที่คุ้มครองวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ ตามเจตนารมณ์แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ พ.ศ. 2568

          โครงการคลินิกสิทธิมนุษยชนเพื่อแก้ไขปัญหาสิทธิมนุษยชนในพื้นที่ภาคใต้มีแผนในการดำเนินงานตลอดปีงบประมาณ 2569 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อรับทราบข้อมูลการจัดทำฐานข้อมูลชุมชน และรับฟังประเด็นปัญหาสิทธิมนุษยชนของชาวเลอูรักลาโว้ยบนเกาะลันตา นำไปสู่การแสวงหาแนวทางแก้ไขปัญหาอย่างมีส่วนร่วมกับภาคีเครือข่ายอย่างเป็นรูปธรรม ถือเป็นการขับเคลื่อนพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ พ.ศ. 2568 โดยมุ่งหมายให้เกิดผลสัมฤทธิ์ในการทำให้พื้นที่ชุมชนชาวเลอูรักลาโว้ยบนพื้นที่เกาะลันตาได้รับการประกาศเป็นพื้นที่คุ้มครองวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ครบทุกชุมชน และมีแนวทางในการรับรองสิทธิในที่อยู่อาศัยและการจัดการทรัพยากรอย่างยั่งยืนต่อไป

          สำนักงาน กสม. พื้นที่ภาคใต้ และสถาบันส่งเสริมการบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยทักษิณ จะสรุปผลการจัดทำข้อเสนอแนะและแนวทางแก้ไขปัญหาที่เป็นรูปธรรมในขั้นสุดท้าย พร้อมทั้งข้อมูลที่ได้ทั้งหมดไปถ่ายทอดให้แก่ชุมชนชาวเลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นที่ โดยกำหนดจะจัดกิจกรรมครั้งต่อไปในเดือนสิงหาคม 2569 ณ อำเภอเกาะลันตา จังหวัดกระบี่